Sociologie en filosofie
Ter Borg werd geboren in Groningen, in 1946. Hij studeerde sociologie en filosofie aan de Universiteit van Amsterdam, alwaar hij in 1975 cum laude het doctoraal in de sociologie haalde. In 1982 promoveerde hij in Leiden op ‘Nihilisme en de Franse sociologische traditie’. Het jaar daarna haalde hij ook het doctoraalexamen filosofie.

Ter Borg begon zijn loopbaan in 1974 als wetenschappelijk medewerker bij het wetenschappelijk bureau van de PPR, waar hij onderzoek deed naar de levensbeschouwelijke achtergrond van milieuproblematiek en verzorgingsstaat. Daarnaast was hij leraar in het vwo en het mbo, en voorts tijdelijk medewerker aan het toen nog bestaande Sociologisch Instituut van de Leidse universiteit.

In 1983 werd Ter Borg universitair docent godsdienstsociologie aan de Universiteit Leiden, en later universitair hoofddocent.

Ongebonden vormen van religiositeit
Ook buiten de kerken ‘doen mensen aan religie’. Rond dramatische momenten ontstaan stille tochten, gedachtenisplekken en andere rituelen. Er is sprake van geloven zonder actief kerklidmaatschap. De Faculteit der Godsdienstwetenschappen van de Universiteit Leiden bestudeert godsdienst en levensbeschouwing in alle breedte: niet alleen de grote godsdiensten boeddhisme, christendom, hindoeïsme, islam en jodendom maar ook de antieke godsdiensten en de hedendaagse religieuze stromingen en verschijnselen. Onderzoek naar en onderwijs over ongebonden vormen van religiositeit krijgt een extra impuls met de benoeming van dr. Meerten ter Borg tot bijzonder hoogleraar.

Publicaties
Ten Borg is de auteur van Een uitgewaaierde eeuwigheid: Het menselijk tekort in de moderne cultuur (1991), Het geloof der goddelozen (1996), en Zineconomie (2003).  Mensen proberen hun eindigheid en beperkingen op alle mogelijke manieren te verminderen en zelfs ongedaan te maken. Zo heeft het besef van eindigheid geleid tot een technologische wonderwereld waarin men bezig is de menselijke tekortkomingen één voor één te ondervangen. Iedere technologische innovatie is een overwinning op de eindigheid. Helaas lijkt voor ieder opgelost probleem een nieuw probleem in de plaats te komen. Zo is de mens bezig in een steeds hoger tempo over zijn eigen schaduw heen te springen.

Eindigheid
Besef van eindigheid heeft ook geleid tot een veelheid aan religies, gebruiken, dogma’s, rituelen en wat dies meer zij, waarin de menselijke eindigheid ongedaan zou worden gemaakt of waarin de mens zich met zijn eindigheid zou weten te verzoenen. Ook de Verlichting en de moderne wetenschap hebben deze hang naar religie niet kunnen uitroeien. Ter Borg heeft in zijn onderzoek laten zien dat achter de  teloorgang van de kerken in de Westerse wereld dan ook nieuwe en vaak moeilijk als zodanig herkenbare vormen van religiositeit opdoemen.

Kritisch open levenshouding
De leerstoel die Ter Borg gaat bezetten, wordt ingesteld door de stichting Het Haagsche Genootschap. Deze stichting, opgericht in 1785, streeft naar ‘de bevordering van een kritisch open levenshouding, geïnspireerd door bijbels humanisme en vrijzinnig christendom’. De stichting financiert meerdere leerstoelen. Door het instellen van deze nieuwe leerstoel is er aandacht voor de vele vormen van expliciet- en impliciet-religieuze levenshoudingen, van ongebonden en aan exotische tradities gebonden religie. Hoe ontwikkelt zich een samenleving waarin de wegkwijnende kerken niet alleen concurreren met elkaar, maar ook met op spiritualiteit gerichte consultancybureaus en een keur aan religieus geïnspireerde personal coaches en magische geneeswijzen?